Có những con số tưởng như chỉ thuộc về mùa tuyển sinh, nhưng thực ra đang kể câu chuyện của nền kinh tế. Khi một ngành học tăng nhanh trong lựa chọn của người trẻ, điều đáng quan tâm không chỉ là bao nhiêu hồ sơ hay bao nhiêu chỉ tiêu, mà là vì sao xã hội bắt đầu cần ngành học đó nhiều hơn trước. Dữ liệu tuyển sinh của Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) đang phát đi một tín hiệu như vậy.

Khoa Trung-Nhật có lực lượng giảng viên hùng hậu

TÍN HIỆU CHIẾN LƯỢC MỚI

Trong đề án tuyển sinh năm 2026, Ngôn ngữ Trung Quốc được HUBT dành 899 chỉ tiêu, chỉ đứng sau Quản trị kinh doanh và Công nghệ thông tin (960 chỉ tiêu mỗi ngành), đồng thời cao gần gấp ba lần chỉ tiêu của Ngôn ngữ Anh (320 chỉ tiêu). Một ngành ngoại ngữ từng được xem là tương đối chuyên biệt nay đã trở thành một trong ba ngành có quy mô tuyển sinh lớn nhất của nhà trường. Sự dịch chuyển ấy không phải hiện tượng ngẫu nhiên của một mùa tuyển sinh. Nó phản ánh một thay đổi sâu hơn: tiếng Trung đang bước ra khỏi phạm vi của một ngành học để trở thành một năng lực nghề nghiệp quan trọng của nền kinh tế Việt Nam.

THỊ TRƯỜNG NHÂN LỰC MỚI

Làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang tăng tốc và tái định hình chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 38,4 tỷ USD, trong khi vốn thực hiện đạt hơn 27,6 tỷ USD - mức cao nhất trong nhiều năm gần đây. Riêng sáu tháng đầu năm 2025, vốn FDI đăng ký đạt hơn 21,5 tỷ USD, tăng trên 30% so với cùng kỳ năm trước. Phần lớn dòng vốn này tiếp tục đổ vào công nghiệp chế biến, chế tạo, lĩnh vực đang sử dụng hàng triệu lao động và có nhu cầu rất lớn về nhân sự biết ngoại ngữ để kết nối với đối tác, nhà cung cấp và hệ thống quản trị của doanh nghiệp nước ngoài.

Trong bức tranh đó, Trung Quốc là một trong những nhà đầu tư và đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam. Các doanh nghiệp Trung Quốc, doanh nghiệp Đài Loan và nhiều tập đoàn đa quốc gia có chuỗi cung ứng gắn với Trung Quốc đang mở rộng hoạt động tại các trung tâm công nghiệp phía Bắc như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Hưng Yên, Thái Nguyên và Vĩnh Phúc. Điều này tạo ra nhu cầu rất lớn đối với những vị trí như nhân viên xuất nhập khẩu, điều phối logistics, trợ lý thương mại, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng xuyên biên giới, phiên dịch hiện trường, điều phối sản xuất và nhân sự doanh nghiệp FDI. Điểm chung của các vị trí ấy là khả năng sử dụng tiếng Trung trong môi trường làm việc thực tế, chứ không nhất thiết yêu cầu trình độ nghiên cứu chuyên sâu.

Đây mới là điều đáng suy nghĩ. Trong nhiều năm, chúng ta thường đồng nhất đào tạo tiếng Trung với đào tạo cử nhân ngoại ngữ. Nhưng thị trường hiện nay không chỉ thiếu cử nhân ngôn ngữ, mà đang thiếu một tầng nhân lực rộng hơn nhiều: những người có thể dùng tiếng Trung để làm việc ngay trong doanh nghiệp. Họ cần đọc chứng từ, giao tiếp với nhà cung cấp, điều phối đơn hàng, làm việc trong kho vận, trong dây chuyền sản xuất, trong thương mại điện tử, trong các doanh nghiệp FDI. Đó là tiếng Trung của sản xuất và kinh doanh, chứ không chỉ là tiếng Trung của giảng đường.

Chính vì vậy, sự tăng mạnh của Ngôn ngữ Trung Quốc tại HUBT cần được nhìn như một tín hiệu chiến lược, không chỉ là một kết quả tuyển sinh. Khi người học đồng loạt dịch chuyển về một hướng, họ đang phản ánh kỳ vọng về việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển. Dữ liệu tuyển sinh, trong trường hợp này, không đơn thuần cho biết trường sẽ tuyển được bao nhiêu sinh viên, mà gợi mở xã hội sẽ cần loại nhân lực nào trong vài năm tới.

CƠ HỘI ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC

HUBT đang đứng trước một cơ hội đáng chú ý. Nhà trường có thế mạnh đào tạo đa ngành, có hệ thống đào tạo ở nhiều trình độ và có triết lý “Thực học - Thực hành - Thực nghiệp”. Nếu tiếng Trung đang trở thành một năng lực nghề nghiệp quan trọng của nền kinh tế, thì vấn đề không phải là mở thêm một ngành học, mà là xây dựng một hệ sinh thái đào tạo tiếng Trung theo hướng ứng dụng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với bậc cao đẳng, nơi lợi thế lớn nhất nằm ở tính thực hành, thời gian đào tạo hợp lý và khả năng gắn trực tiếp với doanh nghiệp.

Kết nối Nhà trường với Doanh nghiệp FDI

Trong bối cảnh doanh nghiệp FDI đang cần số lượng lớn nhân sự có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp, một chương trình tiếng Trung gắn với logistics, xuất nhập khẩu, thương mại điện tử, quản trị chuỗi cung ứng và môi trường doanh nghiệp FDI sẽ có tính ứng dụng rất cao. Người học không chỉ học ngôn ngữ, mà học ngôn ngữ của công việc. Họ có thể thực tập ngay tại khu công nghiệp, tham gia xử lý chứng từ, giao tiếp với đối tác, quản lý đơn hàng, sử dụng phần mềm logistics, làm việc trong môi trường đa văn hóa. Khi đó, giá trị của chương trình đào tạo không nằm ở số năm học, mà ở khả năng rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa đào tạo ngoại ngữ truyền thống và đào tạo ngoại ngữ gắn với nền kinh tế thực. Trong nhiều năm, giáo dục Việt Nam có xu hướng đào tạo ngoại ngữ theo hướng học thuật, trong khi doanh nghiệp lại cần ngoại ngữ theo hướng vận hành. Khoảng cách ấy khiến nhiều doanh nghiệp phải đào tạo lại sau tuyển dụng. Nếu HUBT chủ động phát triển tiếng Trung theo hướng ứng dụng, kết nối với khu công nghiệp, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp thương mại điện tử và doanh nghiệp FDI, thì nhà trường sẽ không chỉ đào tạo người biết tiếng Trung, mà đào tạo người có thể tạo ra giá trị bằng tiếng Trung.

Điều quan trọng hơn là đón đầu xu hướng không đồng nghĩa với chạy theo xu hướng. Mở một chương trình đào tạo chỉ vì nhu cầu tăng trong một hoặc hai năm có thể là phản ứng ngắn hạn. Nhưng phát triển đào tạo dựa trên động lực dài hạn của nền kinh tế - như sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, tăng trưởng FDI, mở rộng thương mại Việt Nam - Trung Quốc và nhu cầu nhân lực ngoại ngữ ứng dụng - lại là một lựa chọn chiến lược. Một bên chạy theo thị trường; bên kia chuẩn bị cho thị trường.

Đối với một trường đại học ngoài công lập, khả năng linh hoạt và phản ứng nhanh trước nhu cầu xã hội là lợi thế đặc biệt quan trọng. Khi Nhà nước đang thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, việc chủ động nghiên cứu và phát triển các chương trình tiếng Trung theo hướng ứng dụng sẽ góp phần mở rộng năng lực phục vụ xã hội của HUBT, đồng thời tạo thêm cơ hội việc làm thực chất cho người học.

Giáo dục không nên chờ doanh nghiệp thiếu người mới đào tạo. Giáo dục cần đi trước một bước để khi cơ hội đầu tư đến, nguồn nhân lực đã sẵn sàng. Làn sóng FDI đang làm thay đổi ngôn ngữ của nơi làm việc tại nhiều khu công nghiệp và doanh nghiệp ở Việt Nam. Khi tiếng Trung trở thành một năng lực nghề nghiệp quan trọng của nền kinh tế, HUBT có lý do để nhìn nhận đây không chỉ là một xu hướng tuyển sinh, mà là một cơ hội chiến lược để mở rộng đào tạo theo hướng ứng dụng, đáp ứng nhu cầu xã hội và góp phần cung cấp nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển mới của đất nước./.
 

Theo Bản tin CTĐ-HUBT